Links het pand Zuideinde 12

Herenhuis/boerenwoning Zuideinde 12 Aarlanderveen.

De geschiedenis van deze boerderij is nauw verbonden met de geschiedenis van de familie Van Leeuwen. Rond het jaar 1760 vestigden zich drie broers Van Leeuwen te Aarlanderveen. In 1759 kwam Dirk, in 1760 Jan en tenslotte in 1764 de jongste broer Leendert. Ze waren afkomstig uit Zevenhuizen en gingen zich bezig houden met de turfwinning, die in Aarlanderveen nog in gang was en tot het begin van de negentiende eeuw zou duren. Eén van de veenlieden uit de familie liet aan het begin van de negentiende eeuw deze rentenierswoning bouwen.

De gebroeders Van Leeuwen kwamen na hun vestiging in Aarlanderveen in betrekkelijk korte tijd tot welstand. Ze hadden niet alleen eigendommen in Aarlanderveen, maar ook in omliggende dorpen als Nieuwkoop, Zwammerdam, Ter Aar en Oudshoorn. Bovendien in dorpen die op grotere afstand van hun woonplaats lagen, zoals Vinkeveen en Wilnis. De nakomelingen van Dirk en Jan verdwenen in de loop der jaren weer uit Aarlanderveen en vestigden zich, vaak als schipper of koopman, elders. Dat gold veel minder voor de nakomelingen van Leendert van Leeuwen, de jongste van de drie broers. Zij gingen zich, toen de turfwinning in Aarlanderveen eindigde, bezighouden met de veehouderij en worden regelmatig vermeld als "grondeigenaar".
Aan het begin van de achttiende eeuw stond op de plaats van de huidige woning een boerderij. Deze werd in 1787 gekocht door Leendert van Leeuwen. Leendert wordt genoemd als veenman en grondeigenaar, maar hij had meer dan alleen zakelijke banden met Aarlanderveen. Zo was hij tussen 1788 en 1803 geruime tijd lid van de kerkeraad van de Hervormde gemeente, lange tijd lid van het polderbestuur en tot zijn overlijden in 1806 enige jaren "President" van het Aarlanderveense gemeentebestuur. Leendert verkocht de woning in 1794 aan zijn zoon Claas van Leeuwen, die in dat jaar trouwde en met zijn vrouw de woning betrok. Claas, die van beroep veenman en grondeigenaar was, liet het oude huis in 1811 afbreken en vervangen door de huidige woning. Na het kinderloos overlijden van Claas werd bij de boedelscheiding de woning, toen omschreven als "huis, schuur, tuinkoepel met erf en schuitenhuis", in 1836 eigendom van zijn broer Dirk van Leeuwen. Na het overlijden van Dirk werd in 1865 zijn zoon Pieter van Leeuwen eigenaar van de woning, die toen voor het eerst werd aangeduid als "herenhuis". Pieter, de grote stimulator achter de bouw van het eerste kerkgebouw van de Gereformeerde kerk te Aarlanderveen, overleed in 1890. Bij de verdeling van zijn nalatenschap werd de woning omschreven als "herenhuis met wagenschuur, arbeiderswoning en aanhoren". Het werd toen gewaardeerd op 3.000 gulden en maakte zo een bescheiden deel uit van de totale waarde van de nalatenschap, die ruim 125.000 gulden bedroeg. Zuideinde 12 werd toebedeeld aan de oudste zoon Teunis van Leeuwen, landbouwer in Zevenhoven. In 1902 vestigde hij zich met vrouw en dochter op de woning. Inmiddels was het karakter van de woning als "herenhuis" of rentenierswoning veranderd. Zuideinde 12 was een boerderij geworden en op het erf verrezen schuren en stallen.
De woning bleef hierna nog zestig jaar bewoond door een lid van de familie Van Leeuwen. Enige tijd na het overlijden in 1962 van Jacob van Leeuwen en het vertrek van zijn vrouw en kinderen in 1963 kwam er einde aan bewoning door opeenvolgende generaties van de familie Van Leeuwen. De woning werd eigendom van Pl. van der Marel. In de jaren tachtig van de twintigste eeuw verslechterde de bouwkundige staat van de woning, die overigens toen al anderhalve eeuw oud was. In de jaren 1993/1994 werd Zuideinde 12 in opdracht van de huidige eigenaar B. Splinter geheel gerestaureerd, waarbij het voorhuis werd teruggebracht in de oorspronkelijke staat. De aangebouwde stal werd afgebroken om plaats te maken voor een nieuw woongedeelte.

Archief:

  • SARM; Rechterlijk archief Aarlanderveen tot 1811; Notarieel archief Aarlanderveen tot 1915; Kadastrale registratie.


Reactie plaatsen




bijlage of video toevoegen





Houd mij op de hoogte van reacties op mijn inzending

Ik ga akkoord met de voorwaarden

* Verplicht invullen

Zoek direct in:

Selecteer wat u zoekt:

Of zoek in:


Plaats

Boerderijen

Terug naar

Boerderijen

GouwedepotHet beterhuis Over-RijnOorlogsmonument ZwammerdamOorlogsmonument Koudekerk