Situatietekening van de zuidelijke pannenbakkerij Van Kloot aan de Heimanswetering, in vogelvlucht ca. eerste kwart negentiende eeuw. In het midden is duidelijk de kleistaal te zien.

De pannenbakkerij van de familie Kloot/Van der Kloot Meijburg te Oudshoorn.

De dakpanindustrie nam in de gemeenten, die vanaf 1918 Alphen aan den Rijn vormen, een belangrijke plaats in het economische leven in. Dakpannen werden gedurende een aantal eeuwen zowel in Aarlanderveen, Alphen en Oudshoorn vervaardigd. De bronnen geven veel versnipperde informatie over pannenbakkerijen in de drie afzonderlijke dorpen. Beschrijving van de bedrijven in één artikel zou leiden tot een omvangrijke brij van gegevens. Daarom is gekozen voor een schets van de afzonderlijke bedrijven. Onderstaand de pannenbakkerij van de familie Kloot aan de Oudshoornse Heimanswetering.

De Aarlanderveense dakpannenfabriek stond langs de Rijn aan de huidige Raadhuisstraat. Ook de Alphense dakpannenfabriek stond aan die rivier. De Oudshoornse pannenbakkerijen stonden langs de Heimanswetering. Ligging aan deze waterwegen was een gevolg van de mogelijkheid van aanvoer van de grondstof, de klei en afvoer van het product, de dakpannen. Bovendien was de aanwezigheid van klei in de directe omgeving een extra reden tot vestiging. In Oudshoorn lagen de pannenbakkerijen aan de oostkant en aan de westkant van de Heimanswetering.
Aan de westkant waren vanaf de zeventiende eeuw twee pannenbakkerijen gesitueerd. De zuidelijk gelegen pannenbakkerij wordt voor het eerst genoemd in 1630. Het bedrijf was toen eigendom van Pouls Jans van Coolhoven en Christophell van Nieuwenhoven. Na een aantal opeenvolgende eigendomsoverdrachten, kwam het bedrijf rond 1640 in handen van Abraham Fransz Meurs. Het bedrijf bleef vervolgens meer dan anderhalve eeuw in deze familie. Na Cornelis Meurs, Hendrick Abrahamsz Meurs en Pieter Cornelisz Meurs werd in 1733 Cornelis Pietersz Meurs eigenaar. Zijn zoons Pieter en Harmen waren de laatste generatie Meurs die de pannenbakkerij in eigendom hadden. De weduwe van Harmen Meurs verkocht haar helft in het bedrijf in 1808 aan haar schoonzoon Matthijs Kloot. Hij was in 1806 al eigenaar geworden van de andere helft die hij toen kocht van zijn aanbehuwd tante Trijntje van der Hut, de weduwe van Pieter Meurs.
Matthijs Kloot werd omstreeks 1766 in Schoonhoven geboren als zoon van Willem Kloot en Willempje de Bruijn. Wanneer Matthijs zich in Oudshoorn vestigde is niet precies bekend. Hij wordt in de op 5 april 1791 nieuw opgemaakte lidmatenlijst van de Hervormde gemeente genoemd, maar zijn inschrijving of datum van belijdenis ontbreekt. In 1791 woont hij aan de weg van ’s-Molenaarsbrug naar Woubrugge, waarschijnlijk ten huize van Cornelis Leliveld en nabij de woning van de pannenbakker Harmen Meurs aan de Heimanswetering. Mogelijk is Matthijs bij Meurs als werknemer in dienst gekomen. Een jaar later trouwde hij met Geertje Vergunst, dochter van Jan Vergunst en Aaltje Meurs. Op die manier kwam een familierelatie Kloot-Meurs tot stand, die zes jaar later werd verstevigd toen Matthijs als weduwnaar hertrouwde met Marijtje Meurs, dochter van Harmen. Matthijs beperkte zijn activiteiten tot de pannenbakkerij. Zijn enige volwassen geworden zoon, de in 1804 geboren Hermanus, nam in 1827 de pannenbakkerij van zijn vader over.

Van de meest noordelijke is het stichtingsjaar vrij nauwkeurig aan te geven. In 1649 stelde de pannenbakker Barent Heijndricksz zijn pannenbakkerij als onderpand voor de betaling van hout, steen, kalk, ijzerwerk en arbeidsloon voor zijn “nieuw panwerck ende schuijt”. De pannenbakkerij zal dus in hetzelfde jaar, of misschien een jaar eerder, zijn gebouwd.
Na een aantal tussenliggende eigenaren, werd de pannenbakkerij in 1749 voor de helft eigendom van Cornelis van Rijn. Het bedrijf bleef daarna ruim een eeuw in eigendom van de familie Van Rijn tot het in 1855 werd verkocht aan Hermanus Kloot, die ook de aangrenzende pannenbakkerij in eigendom had. Waarom Hermanus het bedrijf van zijn buurman overnam is niet bekend. Wellicht speelde het uitschakelen van concurrentie een rol. Meer waarschijnlijk is het echter dat hij het bedrijf kocht voor zijn zoons. Waarschijnlijk met datzelfde doel breidde hij in later jaren zijn activiteiten uit. In 1867 kocht hij een kalkbranderij, gelegen naast de pannenbakkerij. In 1875, of mischien al eerder, begon hij een leerlooierij. Alle activiteiten werden uitgevoerd in samenwerking met zijn zoons. Daartoe werden verschillende firma’s in het leven geroepen; de pannenbakkerij "van Rijn en Kloot", pannen- en tegelfabriek "H. Kloot & Co." en de leerlooierij "H. Kloot en Zoon". Na het overlijden van Hermanus in 1889, werden de bedrijven voortgezet door de broers Matthijs (1852-1908), Hermanus Hendrikus (1855-1942) en Hendrikus Johannes (1869-1911), van wie de familienaam Kloot bij Koninklijk Besluit van 18 maart 1902 werd gewijzigd in Van der Kloot Meijburg. Na het kinderloos overlijden van Matthijs en het ongehuwd overlijden van Hendrikus Johannes, kwamen de leerlooierij en pannenbakkerijen in handen van Hermanus Hendrikus. De pannenbakkerijen werden samengevoegd. Zijn dochter Hendrika Johanna van der Kloot Meijburg was als laatste lid van de familie bij de bedrijven betrokken als eigenaresse. De pannenbakkerij werd in de loop van de jaren zestig van de twintigste eeuw overgenomen door de firma Van Oordt & Co, die een pannenbakkerij aan de oostkant van de Heimanswetering had. De opstallen werden in de jaren daarna afgebroken. Met de afbraak kwam er een einde aan een geschiedenis van meer dan drie eeuwen pannenbakkerijen op deze plaats.

Bronnen:
  • Lopend onderzoek Streekarchief Rijnlands Midden, waarbij gebruik gemaakt wordt van de rechterlijke en notariële archieven Oudshoorn en het archief van de familie Kloot/Van der Kloot Meijburg, 1806-1969.


Reactie plaatsen




bijlage of video toevoegen





Houd mij op de hoogte van reacties op mijn inzending

Ik ga akkoord met de voorwaarden

* Verplicht invullen

Zoek direct in:

Selecteer wat u zoekt:

Of zoek in:


Plaats

Handel en nijverheid

Terug naar

Handel en nijverheid

Schans AltelaatZiekenhuis RijnoordKoudekerk aan het einde van de achttiende eeuwStenenmolen of molen Rembrandt