Adam en Eva op een gevel in de Dorpsstraat van Koudekerk (1614-1916)

Adam en Eva op een gevel in de Dorpsstraat van Koudekerk (1614-1916)

Aan de Koudekerkse Dorpsstraat stond van 1614 tot 1916 een woonhuis met een bijzonder geveltje. Gedekt door een flessenhalsgevel, waren halverwege tussen sierlijsten vijf bewerkte stenen opgenomen met afbeeldingen van Adam en Eva, de boom in het paradijs. De twee andere stenen waren voorzien van tekst en bouwjaar van de woning.

Aan het eind van de negentiende eeuw telde Koudekerk ongeveer 1.500 inwoners, die in hoofdzaak langs de Lage Rijndijk woonden. Naar het westen heet de weg Hondsdijk en naar het oosten de Hoogewaard met daar tussen, ter hoogte van de Hervormde kerk en de brug over de Rijn, de Dorpsstraat. Aan het begin van de Hoogewaard is een zijweg, die men toen de Schinkeldijk noemde, welk weggetje overging in de Lagewaardseweg welke naar het oosten afbuigt en aan het eind, bij de Gnephoek, weer op de Lage Rijndijk uitkomt. Aan de Dorpsstraat of eigenlijk "op 't dorp" woonden de meeste inwoners. Tegenover de kerk bevond zich het "Hotel Van Egmond", thans eetcafé "De Hoek". Ten oosten van de kerk was aan de noordzijde van de Dorpsstraat o.a. een smederij gevestigd, welk gebouw onlangs is gerestaureerd. Hier tegenover bevond zich aan de zuidzijde van de weg de broodbakkerij van Jan Vuijk. De opstal bestond uit drie gedeelten, t.w. aan de oostzijde een kamer van de voormalige buitenplaats "Vrijheid Blijheid" en aan de westzijde een oude wagenschuur. Daartussen bevond zich de bakkerswinkel met er achter de bakkerij en de woning. Het geheel, groot 705 vierkante meter, grensde met het erf aan de Oude Rijn.
Het middelste pand had een Oud-Hollandse gevel, een zogenaamd flessenhals-model. Tussen de kozijnen van de begane grond en die van de eerste verdieping bevond zich in de bepleisterde gevel een natuurstenen versiering. Tussen twee horizontale lijsten met siermetselwerk waren vijf bewerkte stenen opgenomen. Op de middelste steen stond een boom afgebeeld met op de grond een appel en om de stam slingerde een slang, dus de bekende appelboom uit het paradijs. Op de meest linkse steen stond onder de benaming 'Adam' een naakte mannenfiguur en op de meest rechtse steen onder de benaming 'Eva' een naakte vrouwenfiguur. Alle drie waren ze kleurrijk geverfd en hebben betrekking op het paradijs en de zondeval. Daartussen bevonden zich twee stenen met ingebeitelde tekst en de vermelding 'ANNO 1614'. De tekst "Ontkenne ende mia(s)aecken dat openbaer is, omdat men niet en kan begrijpen dat verborgen is", ofwel "Ontkennen en loochenen hetgeen algemeen bekend is, omdat men de reden ervan niet kan begrijpen", zou betrekking hebben op de in het begin van de zeventiende eeuw aan de orde geweest zijnde geloofsstrijd tussen Hervormden en Remonstranten.
Toen in 1910 Willem van Dokkum uit Nieuwveen de bakkerij kocht, maakte deze al gauw plannen voor gehele nieuwbouw op de plaats van de sterk verouderde opstallen. Ondanks pogingen de bijzondere gevel met versiering na restauratie te handhaven, waarbij zelfs in de NRC van 16 maart 1916 door dr. Jan Kalf een lans wordt gebroken voor het behoud, werd alles gesloopt en vond in 1916 nieuwbouw plaats. De vijf gevelstenen werden door Van Dokkum verkocht en opgenomen in de gevel van een te bouwen woonhuis aan de Rijnsburgerweg 21 te Leiden. In 1935 vestigde Arij Visser uit Rhoon zich in de bakkerij en toen diens zoon in 1964 in Hazerswoude-Rijndijk een bakkerszaak begon, hield hij het in 1970 voor gezien en verkocht het pand in 1975 aan de Koudekerkse aannemer Bram Leenheer, die het pand het jaar daarop sloopte.
(J. Wondergem)

Bronnen en literatuur:

  • SARM; Rechterlijk Archief en Gemeentearchief Koudekerk.
  • Hoogheemraadschap van Rijnland te Leiden.
  • Regionaal archief Leiden .
  • Jaarboekje Vereniging Oud-Leiden, 1940.
  • Jaarboek Historisch Genootschap Koudekerk 10 (1998).


Reactie plaatsen




bijlage of video toevoegen





Houd mij op de hoogte van reacties op mijn inzending

Ik ga akkoord met de voorwaarden

* Verplicht invullen

Zoek direct in:

Selecteer wat u zoekt:

Of zoek in:


Plaats

Overige bouwwerken

Terug naar

Overige bouwwerken

Korenmolen de Haas BenthuizenSpoorlijn Alphen-UithoornGemeentehuis ZwammerdamWatertorens Alphen aan den Rijn