Arie Vermeulen, 1784-1873
Pieter Vermeulen, 1808-1879

Arie, Pieter en Corstianus Johannes Vermeulen, onderwijzers in Alphen van 1818-1856

Tussen 1818 en 1856 waren in Alphen vader Arie en de zoons Pieter en Corstianus Johannes Vermeulen in het onderwijs werkzaam. Arie het langst, van 1818 tot 1852 als hoofdonderwijzer, Pieter wellicht slechts enkele jaren vanaf 1852 als huisonderwijzer en Corstianus Johannes gedurende twintig jaar als kostschoolhouder.

Arie Vermeulen werd op 21 februari 1784 in Heukelom in Zeeuws-Vlaanderen geboren als zoon van Pieter Vermeulen en Marie de Gans. Over het onderwijs dat Arie de eerste jaren volgde, is niets bekend. Wel weten we dat hij voor onderwijzer leerde en dat hij dus als kwekeling een opleiding gevolgd heeft. In 1802 behaalde hij in Middelburg het diploma van onderwijzer. In 1807 was hij onderwijzer in Sluis en op 11 mei van dat jaar trouwde hij met de toen negentienjarige Neeltje Adriana van Namen, die anderhalf jaar na het huwelijk overleed. Hun zoon Pieter was toen tienden maanden oud.
Het lesgeven was in die tijd vaak een particuliere aangelegenheid. Bij het overlijden van zijn echtgenote had Arie van verschillende personen totaal 96,70 franse franken te vorderen voor lesgeven aan hun kinderen. Arie was de franse taal machtig omdat hij in die tijd voorlezer was van de Franse kerk in Sluis. In november 1810 trouwde Arie met Maartje Bouwmeester. Uit dit huwelijk werden vijf kinderen geboren.
De betrekking in Sluis betekende niet het einde van zijn studie, want op 21 april 1815 ontving hij van de Provinciale Commissie van Onderwijs in Zeeland de “Acte van Algemeene toelating tot schoolonderwijzer van de 2e rang voor Nederduitsch en Fransch Schoolonderwijs”. De akte bevatte de vermelding dat hij “sedert den tijd, dat hij in den tweeden Rang werd opgenomen niet alleen aanmerkelijke vorderingen heeft gemaakt in alle voor dezen Rang vereischte wetenschappen en kundigheden, maar ook zijne kennis daarin uitgebreid, hebbende daarvan voldoende bewijzen gegeven bij het onderzoek over de Onderwijs-, Aardrijks-, Reken-, Wis-, Geschied- en Natuurkunde”. Hij solliciteerde daarna naar de functie van hoofdonderwijzer aan de openbare school in Alphen, waar hij werd benoemd. In Alphen had Arie de beschikking over hulponderwijzers die bij hem inwoonden. Uit de bevolkingsregisters van Alphen blijkt dat tussen ongeveer 1835 en 1851 zo’n tien onderwijzers bij het gezin hebben gewoond. De laatsten waren Jan Slok die in november 1850 vertrok, Willem Pfeiffer tot mei 1851 en Maarten Plokker tot december van hetzelfde jaar. Arie bleef hoofdonderwijzer tot zijn pensionering in 1852.
De functie van hoofdonderwijzer betekende tevens dat hij werd benoemd tot koster en voorlezer van de Hervormde kerk. In die functies bleef hij tot 1 mei 1864 werkzaam. Arie overleed in Alphen op 21 september 1873.
Twee zoons van Arie waren ook bij het onderwijs betrokken. De eerste, Pieter, geboren 2 februari 1808 te Sluis, ontving in 1827 van de Provinciale commissie van Onderwijs in Zuid-Holland de akte van toelating tot schoolonderwijzer van de derde rang en tevens de toelating tot het geven van onderwijs in de beginselen van het Frans. Daarna is hij enige tijd als broodbakker werkzaam. Pas in 1852 komt het onderwijs weer in zicht. Op 20 oktober 1852 krijgt hij van Burgemeester en Wethouders van Alphen admissie om in die gemeente als huisonderwijzer werkzaam te zijn. Bovendien mag hij in Alphen de beginselen van het Frans onderwijzen. In het bevolkingsregister wordt hij echter als arbeider aangeduid en bij zijn overlijden op 5 november 1879 was hij dat nog. Het is dus de vraag of hij daadwerkelijk als onderwijzer zijn brood heeft verdiend. Wellicht heeft hij enige tijd les gegeven in de kostschool van zijn jongere broer Corestianus Johannmes. Deze andere zoon van Arie werd geboren op 2 mei 1813 in Alphen. Ook hij studeerde voor onderwijzer. Hij stichtte in 1836 in Alphen een kostschool die tot 1856 dienst deed. Corstianus vertrok in november van dat jaar, met de school, naar Leiden.

Bronnen en literatuur:
  • SARM; Gemeentearchief Alphen, bevolkingsregisters 1840-1860.
  • A. de Kok, ‘Arie Vermeulen, hoofdonderwijzer te Alphen van 1818 tot 1852 en zijn zoon Pieter’ in: De Viersprong 24 (1990) 11-17.


Reactie plaatsen




bijlage of video toevoegen





Houd mij op de hoogte van reacties op mijn inzending

Ik ga akkoord met de voorwaarden

* Verplicht invullen

Zoek direct in:

Selecteer wat u zoekt:

Of zoek in:


Plaats

Personen en families

Terug naar

Personen en families

Oorlogsmonument Zacharias de KorteStiltecentrum Oudshoornseweg AlphenSigarenmakersoproer AarlanderveenPannenbakkerij Van Oordt te Oudshoorn